Historia om Brandasund
Brandasund ligg ved ei lun hamn i den ytre skipsleia. Nærleiken til gode fiskefelt og ei trygg ferdselsåre gjorde staden viktig for sjøfarande, fiskarar og handel lenge før det kom veg hit.
Handels- og gjestgjevarstad
På Gisøya ligg den gamle handels- og gjestgjevarstaden. Kjende skriftlege spor etter eit kremmarsete går tilbake til 1667, og eit eldre namn på området er Gisøsund. Namnet Brandasund kan vere knytt til Jakob Brandt, ein av dei tidlege handelsmennene med løyve til å drive handel her.
Handelsmannen kjøpte fisk frå området og dreiv mellom anna salting, bøkkarverksemd og fiskemottak. Ved gjestgjevarstaden fanst det også ei ordning for å frakte reisande vidare langs kysten.
Silda og sjøleia
Under dei store sildeperiodane på 1700- og 1800-talet blei Brandasund eit viktig sentrum for fisket på Sørafeltet. Hamna gav ly, medan sjøhusa, saltebuene og dei andre bygningane la til rette for mottak, arbeid, lagring og handel.
Eit historisk bygningsmiljø
Brandasund har framleis eit tett og tydeleg kystmiljø. Kringom omtalar mellom anna hovudbygning frå tidleg på 1800-talet, Mosesloftet frå 1700-talet, bakeri, smie, butikk, fiskefabrikk, naust, sjøhus og lagerbygningar.
Bygningane fortel om ein stad der bustad, handel, handverk og fiske var tett vevde saman.
Nillo på Skjeret
På den andre sida av sundet dreiv Pernille Waage, kjend som Nillo på Skjeret, den særmerkte landhandelen sin. Ho levde frå 1898 til 1992 og blei ein institusjon i lokalsamfunnet. Butikkmiljøet er bevart og blir brukt til formidling i sommarsesongen.
Frå sjøveg til vegsamband
I mange hundre år var sjøen den viktigaste vegen til Brandasund. I 1991 kom vegsambandet over Bømlo og ut til øyane. Staden er framleis prega av havet, fiskeria og ferdsla gjennom sundet.
Kjelder og historiske spor
Historia på denne sida byggjer på faglege kjelder og lokale samlingar. Har du rettingar, dokumenterte opplysningar eller historiske bilde, ønskjer Visit Brandasund å vise korleis bidrag kan sendast inn når kontaktløysinga er klar. Les meir hos Kringom – Brandasund.